Dış ticarette Çin açmazı, tam 46.3 milyar dolarlık fark

Türkiye‘nin Çin ile ticaretindeki dengesizlik giderek büyüyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın açıkladığı verilere göre, Çin’den yapılan 49,6 milyar dolarlık ithalata karşılık bu ülkeye yalnızca 3,3 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirildi. İki ülke arasındaki 46,3 milyar dolarlık açık, Türkiye’nin toplam dış ticaret açığının yaklaşık yarısına karşılık geliyor. Rakamlar, sanayide ithalat bağımlılığı ve dış finansman ihtiyacının boyutlarını ortaya koyuyor.

YILLAR İÇİNDE KATLANDI

Türkiye’nin Çin’e ihracatı 2023 yılında 3,3 milyar, 2024 yılında 3,4 milyar, 2025 yılında ise yeniden 3,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Aynı dönemde Çin’den ithalat yaklaşık 45 milyar dolardan 49,6 milyar dolara yükseldi. Ticaret açığı 2023’te 41,7 milyar, 2024’te 41,5 milyar, 2025’te ise 46,3 milyar dolara ulaştı. Böylece Türkiye, Çin’den satın aldığı her 100 dolarlık ürüne karşılık yalnızca 6,7 dolarlık ürün satabildi. TÜİK verilerine göre Türkiye’nin 2025 yılındaki toplam dış ticaret açığı yaklaşık 92 milyar dolar oldu. Çin ile ticarette oluşan açık, bu tutarın yüzde 50,3’üne karşılık geldi. Dengesizlik 2026 yılında da sürdü. Yılın ilk dokuz ayında Çin’den ithalat 41,3 milyar dolara, ekim ayıyla birlikte yaklaşık 45,7 milyar dolara ulaştı. Çin’in toplam ithalattaki payı yüzde 14,5 seviyesine çıktı.

TEKNOLOJİ ALIYORUZ

Ticaret Bakanlığı verileri, iki ülke arasındaki ticaretin ürün dağılımındaki farklılığı da gösteriyor. Türkiye’nin 2025 yılında Çin’e ihracatının 1 milyar 82 milyon dolarını metal cevherleri, 561 milyon dolarını taş, toprak ve benzeri ürünler, 435 milyon dolarını ise inorganik kimyasallar oluşturdu. Bu üç ürün grubunun toplam ihracattaki payı yaklaşık yüzde 63’e ulaştı. Buna karşılık Çin’den 13 milyar dolarlık elektrikli makine ve cihaz, 12 milyar dolarlık mekanik ekipman, 3 milyar dolarlık motorlu taşıt ve 3 milyar dolarlık demir-çelik ithal edildi. Yalnızca elektrikli ve mekanik makineler için ödenen 25 milyar dolar, Çin’den yapılan ithalatın yaklaşık yarısına karşılık geldi. Türkiye’nin aynı ülkeye makine ve elektrikli cihaz ihracatı ise 213 milyon dolarda kaldı.

SANAYİ ÜZERİNDEKİ ETKİ

Ekonomik veriler üzerinden yapılan değerlendirmelerde, Çin ile ticarette ortaya çıkan 46,3 milyar dolarlık açığın Türkiye’nin döviz ihtiyacını artıran önemli unsurlardan biri olduğuna dikkat çekiliyor. İthalat ödemelerinin ihracat gelirlerini aşmasının dış finansman gereksinimini büyüttüğü belirtilirken, Türkiye’nin 2025 yılındaki cari işlemler açığının yaklaşık 30,2 milyar dolar olduğu da hatırlatılıyor. Analizlerde, Çin’den ithal edilen makine ve ara mallarının üretime katkı sağlamakla birlikte, özellikle elektronik, makine, kimya ve metal sanayisinde dışa bağımlılığı artırdığı, yerli üreticiler üzerinde fiyat rekabeti baskısı oluşturduğu vurgulanıyor.

AÇIK KAPANMIYOR

Mevcut ticaret verileri üzerinden yapılan hesaplamalar, iki ülke arasındaki dengesizliğin boyutunu ortaya koyuyor. Türkiye’nin Çin’e ihracatı iki katına çıkarak 6,6 milyar dolara ulaşsa bile ithalatın değişmemesi durumunda ticaret açığı 43 milyar dolar seviyesinde kalıyor. Çin’den yapılan ithalatın yüzde 10 azaltılması ise diğer koşullar sabitken açığı yaklaşık 5 milyar dolar düşürüyor. Ekonomik değerlendirmelerde, ticaret açığının azaltılması için yalnızca ihracat artışının yeterli olmayacağına dikkat çekiliyor. Özellikle yüksek katma değerli üretimin geliştirilmesi, elektronik bileşenler ve makine parçalarında yerli üretimin artırılması, Çinli şirketlerin Türkiye’de üretim ve ihracata yönelik yatırımlarının teşvik edilmesi gerekiyor.