22 ayın zirvesine çıktı! Sanayide toparlanma, inşaatta maliyet şoku

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), eylül ayına ilişkin sanayi üretim endeksi ve inşaat maliyet endeksi verilerini açıkladı. Veriler, ekonominin üretim tarafında toparlanma işareti verirken inşaat sektöründe maliyet baskısının devam ettiğini ortaya koydu. Sanayi üretimi eylül ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 2,6, ağustos ayına göre ise yüzde 2,1 arttı. Önceki dört ayda düşüş gösteren sanayi üretiminde eylülde kaydedilen artış dikkat çekti. İnşaat tarafında ise maliyet artışları sürdü. İnşaat maliyet endeksi eylülde aylık yüzde 1,81, yıllık yüzde 30,80 yükseldi. Böylece endeks, Aralık 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

SANAYİ ÜRETİMİNDE YENİDEN ARTIŞ

TÜİK verilerine göre sanayinin alt sektörlerinde eylül ayında yıllık bazda artış kaydedildi. Madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi yüzde 1,2, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 2,6 yükseldi. Elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektöründeki yıllık artış ise yüzde 4 oldu. Aylık değişimde de benzer bir tablo ortaya çıktı. Madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi ağustosa göre yüzde 1,1, imalat sanayi sektörü yüzde 2,3, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü yüzde 0,1 arttı. Sanayi üretimindeki yüzde 2,1’lik aylık artış, önceki aylarda görülen gerilemenin ardından üretimde yeniden yükselişe işaret etti.

İNŞAAT MALİYETLERİ 22 AYIN ZİRVESİNDE

İnşaat sektöründe ise maliyetler yüksek seviyesini korudu. TÜİK’in açıkladığı verilere göre inşaat maliyet endeksi eylülde aylık yüzde 1,81, yıllık yüzde 30,80 arttı. Ağustosta yıllık artış yüzde 29,59 düzeyindeydi. Maliyet artışında malzeme fiyatları belirleyici oldu. Eylülde malzeme endeksi bir önceki aya göre yüzde 2,94 yükselirken işçilik endeksi yüzde 0,23 geriledi. Yıllık bazda malzeme maliyetlerindeki artış yüzde 31,31, işçilik maliyetlerindeki artış yüzde 29,84 olarak hesaplandı. Bina inşaatı maliyet endeksi eylülde aylık yüzde 1,24, yıllık yüzde 29,29 arttı. Bina dışı yapılar için inşaat maliyet endeksindeki yıllık artış ise yüzde 35,66’ya ulaştı. Bu grupta aylık artış yüzde 3,61 olarak gerçekleşti.

MALİYET ARTIŞI KONUT FİYATLARINI DA ETKİLEYEBİLİR

İnşaat maliyetlerindeki yükseliş, yeni konut üretiminin maliyetleri açısından önem taşıyor. Demir, çimento, enerji ve diğer yapı malzemelerindeki fiyat değişimleri, müteahhitlerin üretim giderlerini doğrudan etkiliyor. İşçilik maliyetleriyle birlikte değerlendirildiğinde bu artışlar, yeni projelerin finansman ve satış fiyatları üzerinde baskı oluşturabiliyor. Ancak inşaat maliyet endeksindeki artışın konut satış fiyatlarına aynı oranda ve aynı dönemde yansıması gerekmiyor. Konut fiyatları; arsa bedeli, finansman koşulları, talep, stok ve bölgesel piyasa şartları gibi başka unsurlardan da etkileniyor. Eylül verileri, sanayi üretiminde yeniden artış yaşanırken inşaat sektörünün yüksek maliyetlerle karşı karşıya kalmaya devam ettiğini gösterdi.